Verschil tussen feestdagen en schoolvakanties in Duitsland

Feestdagen: wettelijk vrije dagen

Een feestdag is een wettelijk vrije dag die geldt voor (bijna) iedereen: winkels en veel bedrijven zijn dicht, en er geldt onder meer een rijverbod voor vrachtwagens. Feestdagen worden per deelstaat vastgelegd in de Feiertagsgesetze. Zie feestdagen per deelstaat.

Schoolvakanties: vrij voor scholen

Schoolvakanties (Schulferien) gelden alleen voor scholen en worden vastgesteld door de deelstaten, onderling afgestemd via de Kultusministerkonferenz (KMK). Vooral de zomervakantie wordt bewust gespreid, zodat niet alle deelstaten tegelijk vrij zijn. Tijdens een schoolvakantie zijn winkels en bedrijven gewoon open. Zie schoolvakanties in Duitsland.

De belangrijkste verschillen

• Een feestdag geldt voor iedereen; een schoolvakantie alleen voor scholen.
• Op een feestdag zijn winkels dicht; in een schoolvakantie zijn ze open.
• Feestdagen staan in de Feiertagsgesetze; schoolvakanties worden door de KMK/deelstaten vastgesteld.
• Sommige deelstaten kennen daarnaast bewegliche Ferientage: losse vrije schooldagen zonder vaste datum.

Bewegliche Ferientage: de derde categorie die niemand kent

Naast feestdagen en schoolvakanties bestaat er een derde soort vrije dag die het beeld compliceert: de beweglicher Ferientag. Dat is een losse vrije schooldag zonder vaste datum, die de school zelf mag inplannen.

Zo werkt het: elke deelstaat kent scholen een bepaald aantal van deze dagen toe — meestal twee tot vijf per schooljaar. De school beslijst wanneer ze worden opgenomen, soms in overleg met de schoolraad. Er is geen centrale bekendmaking waarin u ze kunt opzoeken; ze staan in de jaarplanning van die specifieke school.

Het bekendste gebruik hiervan is carnaval. In de carnavalsregio’s van Noordrijn-Westfalen leggen scholen hun bewegliche Ferientage vrijwel zonder uitzondering op de dagen van Weiberfastnacht tot Veilchendienstag. Daardoor lijkt het alsof er een carnavalsvakantie bestaat, terwijl Rosenmontag in geen enkele deelstaat een wettelijke feestdag is en er formeel geen vakantie is vastgesteld.

Een tweede veelgebruikt moment is de brugdagvrijdag na Hemelvaart, en in het zuiden de vrijdag na Sacramentsdag. Zie de brugdagkalender.

Praktisch gevolg voor Nederlandse ouders met een kind op een Duitse school, of voor wie zaken doet met Duitse scholen: u kunt deze dagen niet uit een officiële kalender halen. U moet ze bij de school zelf navragen. In onze schoolvakantie-overzichten staan ze daarom niet — ze hebben geen vaste datum.

Waarom de Duitse zomervakanties gespreid zijn

Dit is het grootste structurele verschil met Nederland. Nederland kent drie regio’s met een spreiding van ongeveer twee weken. Duitsland spreidt de zomervakantie over ruim tweeënhalve maand: in 2026 begint Hessen al op 29 juni terwijl Beieren pas op 3 augustus begint en tot 14 september doorloopt.

De reden is niet onderwijskundig maar logistiek. Zouden alle zestien deelstaten tegelijk vrij hebben, dan zou het hele land in dezelfde week op reis gaan: onhoudbaar voor het wegennet, de spoorwegen en de toeristensector. De deelstaten stemmen de spreiding daarom onderling af via de Kultusministerkonferenz (KMK), die de zomervakanties jaren vooruit vaststelt in een rouleringsschema. Dat is ook waarom de zomervakantiedata het langst vooruit bekend zijn, terwijl de kortere vakanties per deelstaat later worden vastgesteld.

Beieren en Baden-Württemberg hebben binnen dat schema een uitzonderingspositie: zij zitten structureel aan het einde van de rij, met een zomervakantie die tot ver in september doorloopt. Dat hangt historisch samen met de landbouw en met de indeling van hun schooljaar.

Wanneer vallen de Nederlandse en Duitse vakanties samen?

Voor Nederlandse reizigers is dit de bruikbaarste toepassing van de spreiding. Nederland heeft in 2026 de volgende zomervakanties: regio Noord 4 juli tot 16 augustus, regio Midden 18 juli tot 30 augustus, regio Zuid 11 juli tot 23 augustus.

Vergelijkt u dat met Duitsland in 2026, dan vallen er twee dingen op. De Duitse deelstaten die vroeg beginnen — Hessen en Rijnland-Palts vanaf 29 juni, Noordrijn-Westfalen vanaf 20 juli — overlappen sterk met de Nederlandse vakanties. Dat betekent volle campings in de Eifel, het Sauerland en de Moezel juist in de weken dat ook Nederland vrij is.

De late deelstaten bieden juist een kans. Wie in de laatste week van augustus of de eerste twee weken van september naar Zuid-Duitsland reist, treft daar nog Beierse en Baden-Württembergse vakantiegangers, maar het Nederlandse seizoen is dan afgelopen. Omgekeerd is eind juni een gunstig moment voor Beieren en Baden-Württemberg: daar is het dan nog schooltijd terwijl Nederland al bijna vrij is.

De volledige data per deelstaat en per jaar staan in de overzichten voor 2026, 2027, 2028 en 2029.

Wat dit betekent voor files en drukte

De spreiding heeft één zeer concreet gevolg: er is in Duitsland niet één maar een reeks van drukke reisweekenden. Elk weekend waarop een grote deelstaat begint of eindigt, geeft een piek op de doorgaande routes. Omdat Nederlandse reizigers naar Zuid-Europa vrijwel altijd door Duitsland rijden, raakt dat u direct.

De knelpunten zijn de noord-zuidverbindingen: de A3 (Arnhem–Keulen–Frankfurt–Nürnberg), de A7 (Hamburg–Würzburg–Füssen), de A5 (Frankfurt–Karlsruhe–Basel), de A8 (Stuttgart–München–Salzburg) en de A9 (Berlijn–München). De zwaarste weekenden zijn die waarop Noordrijn-Westfalen — de grootste deelstaat qua inwoners — begint of eindigt, want dan komt er in één keer een zeer groot volume bij.

Daar bovenop komt het zomerreisverbod voor vrachtwagens uit de Ferienreiseverordnung: op bepaalde zaterdagen in de zomer mogen vrachtwagens boven 7,5 ton van 7:00 tot 20:00 uur niet op de aangewezen routes rijden. Dat is er juist om deze piekweekenden te ontlasten. Zie feestdagen en vrachtwagenrijverboden.

Wie stelt wat vast? De bevoegdheden op een rij

Eén uitzondering die de tabel niet toont: Buß- und Bettag. Die dag is alleen in Saksen een wettelijke feestdag, maar in Beieren is hij schulfrei — scholen zijn dicht terwijl winkels en bedrijven gewoon open zijn. Dat is precies de tussencategorie waar het onderscheid op deze pagina om gaat: vrij van school is niet hetzelfde als een feestdag.

Veelgestelde vragen