Zijn winkels open op Duitse feestdagen?

De grondregel

Sinds de federalismehervorming van 2006 bepaalt elke deelstaat de winkeltijden zelf, via een eigen Ladenöffnungsgesetz (voorheen het federale Ladenschlussgesetz). Op doordeweekse dagen mogen winkels in veel deelstaten ruim of zelfs 24 uur open. De vaste uitzondering overal: op zon- en feestdagen blijven winkels gesloten.

Wat is er wél open?

• Tankstations en hun shops.
• Winkels op grote stations en luchthavens met veel reizigers.
• Apotheken via een nooddienstregeling (Notdienst).
• Bakkers mogen beperkt open (enkele uren); bakkers met een café/zitgedeelte vaak ruimer.
• Beperkte openstelling geldt soms ook voor bloemen- en kiosk-/krantenzaken.

Koopzondagen en regionale feestdagen

Enkele keren per jaar zijn er per gemeente verkaufsoffene Sonntage (koopzondagen), maar niet op de hoge feestdagen. Let daarnaast op regionale feestdagen: op bijvoorbeeld Sacramentsdag of Allerheiligen zijn winkels in het katholieke zuiden dicht, terwijl je in een noordelijke deelstaat — of in Nederland — gewoon kunt winkelen. Bekijk per regio feestdagen per deelstaat.

Winkeltijden per deelstaat: waar het doordeweeks vrijer is

Omdat elke deelstaat sinds 2006 zijn eigen Ladenöffnungsgesetz heeft, verschillen de werkdagtijden sterk. Op zon- en feestdagen is het overal dicht, maar op maandag tot en met zaterdag zijn de marges heel verschillend. Dat is precies wat u merkt als u ’s avonds nog boodschappen wilt doen.

Beieren is het strengst en tegelijk het bijzonderst: het is de enige deelstaat die nooit een eigen winkeltijdenwet heeft gemaakt en dus nog steeds het oude federale Ladenschlussgesetz volgt — winkels open van 6:00 tot 20:00 uur, van maandag tot en met zaterdag. Saarland heeft diezelfde grens van 6:00 tot 20:00 uur bewust behouden, met één werkdag per jaar waarop tot middernacht mag worden verkocht.

Dat een deelstaat 0–24 uur toestaat, betekent niet dat winkels dat ook doen. In de praktijk sluiten supermarkten rond 20:00, 22:00 of middernacht; de wet zet alleen de bovengrens. Maar het verschil is merkbaar: wie in Beieren om half negen ’s avonds nog boodschappen wil doen is te laat, terwijl datzelfde in Berlijn of Hamburg geen probleem is.

Voor Nederlandse bezoekers is de praktische conclusie: in het noorden en westen kunt u ’s avonds laat terecht, in Beieren en Saarland niet. En op zon- en feestdagen maakt de deelstaat geen enkel verschil — dan is het overal dicht.

Wat kunt u wél doen op een Duitse feestdag?

Dat de winkels dicht zijn, betekent niet dat u vastzit. Dit werkt wel:

• Tankstations — vrijwel altijd open, inclusief shop. Belangrijk om te weten: het assortiment dat ze op zon- en feestdagen mogen verkopen is wettelijk beperkt tot brandstof, auto-onderdelen en Reisebedarf (reisbenodigdheden). In de praktijk vindt u dranken, snacks, koffie en wat basislevensmiddelen — maar het is geen supermarktvervanging en de prijzen liggen merkbaar hoger.
• Stationswinkels — dit is de beste optie voor echte boodschappen. Op grote stations zoals Köln Hauptbahnhof, Düsseldorf Hbf, Hannover Hbf en Hamburg Hbf zitten volwaardige supermarktfilialen die op feestdagen open zijn. Ook luchthavens (Düsseldorf, Köln/Bonn, Bremen) hebben winkels die doordraaien.
• Apotheken via de Notdienst — er is altijd een dienstdoende apotheek. Hoe u die vindt: op de deur van elke gesloten apotheek hangt een briefje met de dienstregeling van die week, en gemeenten publiceren de Apotheken-Notdienst online. Voor spoedeisende medicatie is dit de route.
• Bakkers — mogen een beperkt aantal uren open, meestal in de ochtend. Bakkers met een café- of zitgedeelte mogen ruimer open omdat ze dan onder de horecaregels vallen. In veel Duitse steden is de bakker daarmee op zondagmorgen de enige open winkel in de straat.
• Restaurants, cafés en musea — vallen niet onder de winkelsluiting. Musea zijn op feestdagen juist vaak wél open, omdat het publieksdagen zijn. Reserveren voor een restaurant is op hoge feestdagen verstandig.

Koopzondagen: hoe u weet of er één is

De verkaufsoffene Sonntage zijn de uitzondering op de zondagssluiting, en ze werken anders dan Nederlandse koopzondagen. Ze worden niet door de deelstaat maar door de gemeente vastgesteld, meestal een handvol keer per jaar, en bijna altijd gekoppeld aan een aanleiding: een stadsfeest, een jaarmarkt, een Herbstkirmes of de adventsperiode.

Twee dingen om te weten. Ten eerste: een koopzondag geldt alleen in die ene gemeente. Aken kan een koopzondag hebben terwijl het twintig kilometer verderop in Düren een normale gesloten zondag is. Ten tweede: koopzondagen mogen niet op hoge feestdagen vallen. Op Eerste Paasdag, Pinksteren of de kerstdagen krijgt u ze dus nooit.

Wilt u er gebruik van maken, zoek dan op de naam van de stad plus verkaufsoffener Sonntag; gemeenten en winkeliersverenigingen publiceren de data voor het hele jaar vooruit. Voor de grensstreek zijn Aken, Kleef, Emmerich, Bocholt, Nordhorn en Oberhausen de plaatsen waar dit voor Nederlandse bezoekers het meest uitmaakt.

Een actuele agenda per stad staat op DuitslandKoopzondag.nl, met aparte overzichten voor onder meer Kleef en Keulen. Wij houden hier bij wanneer alles dicht is; daar vindt u wanneer er juist wél open is.

Over de grens: wanneer is welk land open?

Voor grensbewoners is dit de bruikbaarste informatie op deze pagina. Omdat de Nederlandse en Duitse feestdagen maar deels overlappen, is er bijna altijd één kant waar u terecht kunt.

Dagen waarop Duitsland dicht is en Nederland open: 1 mei, 3 oktober (Dag van de Duitse Eenheid), en in de betreffende deelstaten Sacramentsdag, Allerheiligen of Hervormingsdag. Op die dagen doet u boodschappen aan de Nederlandse kant.

Dagen waarop Nederland grotendeels stilligt en Duitsland gewoon open is: Koningsdag (27 april) en Bevrijdingsdag (5 mei). Dan is de rit naar Kleef, Emmerich, Bocholt of Nordhorn juist aantrekkelijk.

Dagen waarop beide landen dicht zijn: Nieuwjaarsdag, Goede Vrijdag, Tweede Paasdag, Hemelvaartsdag, Tweede Pinksterdag en beide kerstdagen. Plan die dagen niet in.

Let op de valkuil rond de kerst: op 24 en 31 december zijn Duitse winkels open maar sluiten ze vroeg — op 24 december overal om 14:00 uur. Nederlandse supermarkten zijn dan juist tot in de avond open. Zie kerst en oud en nieuw in Duitsland en de volledige vergelijking van Nederlandse en Duitse feestdagen.

Voor grensbezoekers: in onze gids voor grenswinkelen vergelijken we vooral Noordrijn-Westfalen en Nedersaksen en leggen we uit waarom 31 oktober en 1 november vaak worden verwisseld.

Veelgestelde vragen