Duitse feestdagen worden niet allemaal landelijk geregeld. De zestien deelstaten bepalen het grootste deel zelf. Daardoor kan een winkel in Keulen gesloten zijn terwijl diezelfde dag in Hamburg een gewone werkdag is. Hier leest u hoe het systeem werkt, welke dagen overal gelden en wanneer u de deelstaat of zelfs de gemeente moet controleren.
De kern in het kort
- Negen feestdagen gelden in alle zestien deelstaten.
- Regionale feestdagen gelden alleen in bepaalde deelstaten of gemeenten.
- Alleen de Dag van de Duitse Eenheid op 3 oktober is rechtstreeks op federaal niveau vastgelegd.
- Voor winkels, werk, scholen en verkeer is altijd de regeling van de plaats waar u zich bevindt bepalend.
Waarom Duitsland geen volledig landelijke feestdagenwet heeft
Duitsland is een federale staat. Onderwerpen die niet aan de federale overheid zijn toegewezen, kunnen door de deelstaten worden geregeld. De bescherming van zon- en feestdagen is daarom voornamelijk vastgelegd in de Feiertagsgesetze van Baden-Württemberg, Beieren, Berlijn en de andere deelstaten.
De Dag van de Duitse Eenheid vormt de uitzondering. Deze nationale feestdag is vastgelegd in het Duitse eenwordingsverdrag. De overige dagen worden juridisch door de deelstaten aangewezen, ook wanneer ze in de praktijk overal gelden.
De negen feestdagen die overal gelden
| Feestdag | Duitse naam | Datum |
|---|---|---|
| Nieuwjaarsdag | Neujahr | 1 januari |
| Goede Vrijdag | Karfreitag | Vrijdag voor Pasen |
| Tweede Paasdag | Ostermontag | Maandag na Pasen |
| Dag van de Arbeid | Tag der Arbeit | 1 mei |
| Hemelvaartsdag | Christi Himmelfahrt | 39 dagen na Pasen |
| Tweede Pinksterdag | Pfingstmontag | 50 dagen na Pasen |
| Dag van de Duitse Eenheid | Tag der Deutschen Einheit | 3 oktober |
| Eerste Kerstdag | 1. Weihnachtstag | 25 december |
| Tweede Kerstdag | 2. Weihnachtstag | 26 december |
Deze negen dagen worden vaak “landelijke feestdagen” genoemd. Juridisch preciezer is: feestdagen die door alle deelstaten worden erkend. Bekijk de exacte weekdagen en brugdagen op de pagina feestdagen per jaar.
Regionale feestdagen: waar gelden ze?
| Feestdag | Datum | Geldigheid |
|---|---|---|
| Driekoningen | 6 januari | Baden-Württemberg, Beieren en Saksen-Anhalt |
| Internationale Vrouwendag | 8 maart | Berlijn en Mecklenburg-Voor-Pommeren |
| Eerste Paasdag en Eerste Pinksterdag | Bewegend | Als wettelijke feestdag uitdrukkelijk in Brandenburg |
| Sacramentsdag | 60 dagen na Pasen | Baden-Württemberg, Beieren, Hessen, Noordrijn-Westfalen, Rijnland-Palts en Saarland; plaatselijk ook in Saksen en Thüringen |
| Maria-Tenhemelopneming | 15 augustus | Saarland en overwegend katholieke gemeenten in Beieren |
| Wereldkinderdag | 20 september | Thüringen |
| Hervormingsdag | 31 oktober | Negen noordelijke en oostelijke deelstaten |
| Allerheiligen | 1 november | Baden-Württemberg, Beieren, Noordrijn-Westfalen, Rijnland-Palts en Saarland |
| Boete- en bededag | Woensdag voor 23 november | Saksen |
Voor de volledige geldigheid en lokale uitzonderingen gebruikt u het overzicht per deelstaat. Vooral bij Sacramentsdag in Saksen en Thüringen en Maria-Tenhemelopneming in Beieren kan de gemeente beslissend zijn.
Waarom verschillen de deelstaten?
De verschillen volgen grotendeels uit de religieuze en historische ontwikkeling van de regio’s. In overwegend katholieke gebieden bleven onder andere Driekoningen, Sacramentsdag, Maria-Tenhemelopneming en Allerheiligen behouden. In protestantse gebieden speelt Hervormingsdag een grotere rol.
Niet iedere regionale feestdag is religieus. Berlijn voerde Internationale Vrouwendag in 2019 in, Mecklenburg-Voor-Pommeren volgde in 2023 en Thüringen kent sinds 2019 Wereldkinderdag. Saksen is de enige deelstaat waar de Boete- en bededag nog algemeen wettelijk vrij is.
Landelijk, regionaal en lokaal: drie niveaus
- Overal geldig: de negen feestdagen die in alle deelstaten gelden.
- Per deelstaat: bijvoorbeeld Allerheiligen in Noordrijn-Westfalen, maar niet in Nedersaksen.
- Per gemeente: bepaalde feestdagen gelden alleen in aangewezen katholieke of Sorbische gemeenten.
De plaats waar u werkt of verblijft is bepalend, niet uw woonplaats of nationaliteit. Voor grensarbeiders kan daarom de Duitse werklocatie een andere vrije dag opleveren dan de Nederlandse woonplaats.
Wat betekent een wettelijke feestdag in de praktijk?
Op een wettelijke feestdag geldt in beginsel arbeidsrust. De meeste winkels, overheidsdiensten, banken en kantoren zijn gesloten. Uitzonderingen bestaan onder andere voor horeca, tankstations, apotheken met dienst, vervoer en winkels op bepaalde stations en luchthavens. Lees voor praktische uitzonderingen wat er op Duitse feestdagen open is.
Voor zwaar vrachtverkeer kan daarnaast het zon- en feestdagenrijverbod gelden. Bij een regionale feestdag kan dat verbod binnen de betreffende deelstaat gelden en bij de grens eindigen. Transporteurs vinden de details bij de Duitse vrachtwagenrijverboden.
Feestdag is niet hetzelfde als schoolvakantie
Een feestdag is wettelijk beschermd en beïnvloedt werk en winkelopening. Een schoolvakantie is in de eerste plaats een lesvrije periode voor scholen. Bedrijven en winkels blijven tijdens schoolvakanties normaal open. De vakantiedata worden eveneens per deelstaat vastgesteld en staan in het overzicht van de Duitse schoolvakanties.
Voor het onderscheid tussen overal geldende, regionale en zelfs lokale dagen staat een aparte praktische beslisroute op landelijke, regionale en lokale feestdagen.
Zo controleert u de juiste dag
- Bepaal in welke deelstaat de plaats ligt.
- Controleer het deelstaatoverzicht.
- Let bij Beieren, Saksen en Thüringen op mogelijke gemeentelijke uitzonderingen.
- Controleer voor een specifieke datum de betreffende jaarkalender.
- Raadpleeg bij juridische of zakelijke twijfel de officiële bekendmaking van de deelstaat.
Bronnen en controle: deze uitleg is gebaseerd op de Feiertagsgesetze van de zestien deelstaten en het Einigungsvertrag voor 3 oktober. Op Over ons en bronnen staat hoe de gegevens worden gecontroleerd en bijgewerkt.