Is 31 oktober vrij in Duitsland? Hervormingsdag en Allerheiligen

De kaart in één tabel

Negen keer ja op 31 oktober, vijf keer ja op 1 november, en Berlijn en Hessen die geen van beide dagen vrij hebben. Geen enkele deelstaat heeft ze allebei.

Waarom de grens precies daar loopt

De verdeling is bijna een kaart van de Reformatie. Hervormingsdag herdenkt de dag waarop Maarten Luther in 1517 zijn stellingen publiceerde en is een protestantse gedenkdag. Allerheiligen is een katholiek hoogfeest. De negen deelstaten met Hervormingsdag zijn de overwegend protestantse deelstaten in het noorden en oosten; de vijf met Allerheiligen zijn de overwegend katholieke in het zuiden en westen.

Berlijn en Hessen vormen de uitzondering. Beide zijn confessioneel gemengd en hebben historisch geen van de twee dagen als wettelijke feestdag opgenomen. Hessen compenseert dat deels met Sacramentsdag, Berlijn met de Internationale Vrouwendag op 8 maart.

De vijf noordelijke deelstaten met Hervormingsdag — Bremen, Hamburg, Nedersaksen, Sleeswijk-Holstein en Mecklenburg-Voor-Pommeren — hebben die dag pas in 2018 ingevoerd. Tot dat moment hadden zij met tien feestdagen de kortste lijst van Duitsland. De aanleiding was het jubileumjaar 2017, toen Hervormingsdag eenmalig in heel Duitsland een wettelijke feestdag was ter gelegenheid van 500 jaar Reformatie. Dat beviel zo goed dat de vijf noordelijke deelstaten hem permanent invoerden — en daarmee bestaat de huidige kaart pas een paar jaar.

Wat dit voor Nederlandse bezoekers betekent

De twee deelstaten die aan Nederland grenzen liggen aan verschillende kanten van deze breuklijn. Dat is de kern van de verwarring:

• Noordrijn-Westfalen (grenzend aan Limburg, Gelderland en Overijssel) heeft 1 november vrij, niet 31 oktober. Wie op 1 november naar Aken, Kleef, Emmerich of Bocholt rijdt om te winkelen, staat voor gesloten deuren.
• Nedersaksen (grenzend aan Overijssel, Drenthe en Groningen) heeft 31 oktober vrij, niet 1 november. Wie op 31 oktober naar Nordhorn, Lingen of Leer gaat, treft alles gesloten aan — maar op 1 november is daar juist alles open.

Concreet: rijdt u op 31 oktober vanuit Coevorden de grens over naar Emlichheim of vanuit Almelo naar Nordhorn, dan is het daar feestdag en is alles dicht. Rijdt u diezelfde dag vanuit Enschede naar Gronau of vanuit Venlo naar Kaldenkirchen — beide Noordrijn-Westfalen — dan is het daar een gewone werkdag en zijn de winkels open. De grens tussen Nedersaksen en NRW ligt op enkele tientallen kilometers van de Nederlandse grens, dus dit is geen theoretisch geval: twee grensovergangen die u vanuit Twente allebei binnen het uur bereikt, vallen onder verschillende feestdagregimes.

Voor grensarbeiders heeft het nog een extra dimensie: uw Duitse werkgever bepaalt of u vrij bent op basis van de deelstaat waar de werkplek ligt, niet waar u woont. Werkt u in Nedersaksen en woont u in Nederland, dan bent u op 31 oktober vrij; werkt u in NRW, dan werkt u die dag en bent u op 1 november vrij.

Halloween is geen feestdag — en Hervormingsdag is geen Halloween

31 oktober is ook Halloween, en dat leidt tot een misverstand dat we vaak tegenkomen. Halloween is in Duitsland geen wettelijke feestdag en heeft juridisch niets met Hervormingsdag te maken. Dat de twee op dezelfde datum vallen is toeval — Halloween komt van All Hallows’ Eve, de avond vóór Allerheiligen.

In de negen Hervormingsdag-deelstaten leidt dat tot een merkwaardige combinatie: kinderen gaan ’s avonds langs de deuren terwijl het formeel een protestantse gedenkdag is. In sommige kerkelijke gemeenten wordt dat als storend ervaren en in enkele deelstaten geldt Hervormingsdag als stille Feiertag, met beperkingen op luidruchtige openbare evenementen. Die regels verschillen per deelstaat en gaan over commerciële evenementen, niet over kinderen aan de deur.

Allerheiligen en Allerzielen: twee verschillende dagen

Allerheiligen (1 november) is de wettelijke feestdag. Allerzielen (2 november) is dat níet — in geen enkele deelstaat. In het katholieke zuiden en westen worden op 1 en 2 november graven bezocht en versierd, en Allerheiligen geldt als stiller Feiertag: er gelden beperkingen op dansevenementen en luidruchtige activiteiten. In Beieren en Baden-Württemberg is dat merkbaar aan gesloten clubs en afgelaste concerten.

Ook belangrijk: op Allerheiligen zijn in de vijf betrokken deelstaten niet alleen de winkels dicht, maar geldt ook het rijverbod voor vrachtwagens boven 7,5 ton — en alleen daar. Een vrachtwagen mag op 1 november wel door Nedersaksen rijden, maar niet door NRW. Wie de deelstaatgrens oversteekt, valt halverwege de rit onder het verbod.

Op welke dag vallen ze in 2026 tot en met 2029?

2026 is voor beide kampen een verloren jaar — Duitsland compenseert feestdagen die in het weekend vallen niet met een vervangende vrije dag. In 2027 hebben de vijf Allerheiligen-deelstaten een lang weekend en de negen Hervormingsdag-deelstaten niets. In 2028 is het omgekeerd het gunstigst voor het noorden: dinsdag 31 oktober met brugdag maandag 30 oktober geeft vier dagen vrij. Zie ook de volledige overzichten voor 2026, 2027, 2028 en 2029, en de brugdagkalender.